# GİRESUN DİLİ VE ŞİVESİ

Ülkemizde her bölgenin, hatta bazı şehir halkının kendine özgü dili, şivesi vardır. Giresun ‘da bu illerden birisidir. Hatta bazı hemşehrilerime göre Giresun halkının kendine özgü lügatı bile vardır. İnternete girip de arama motoruna “Giresunca Sözlük” yazarsanız karşınıza emek verilerek hazırlanmış bir “sözlük” bile çıkar. Ben de aşağıya aklımda kalmış yöresel dilimizden “sözlük” olmasa bile
bir dizin çıkardım. Bu da bizim kültürümüz, kaybolmasın.

Bizim yöremizin bir de ıslıkla konuşma kültürü vardır. Zaman zaman televizyon kanallarında, magazin programlarında işlenen bu geleneksel iletişim kültürü çocukluğumda bizim köyde de yaşanırdı. Bizimki, Dereli-Kuşköy halkı kadar bir “ıslıkla konuşma” becerisi değildi ama yine de, tek parmakla, iki işaret parmağı ile, dört parmakla, parmaksız dili kıvırarak-kullanarak bir şekilde “ıslıkla iletişim” sağlandığını hatırlıyorum. Benim böyle bir yeteneğim hiç olmadı. Çocukluğumda çok özendiğimi, çok çabaladığımı hatırlıyorum. Bu da bir yetenek, o da bende yokmuş. Ben iki dudağımı uzatarak, ancak kendim duyabileceğim bir ıslıkla gayda tutturmayı becerebildim o kadar.

Yöresel şivemiz ile ilgili, Giresun’da okuduğum 1968-69 yıllarında zaman zaman gittiğim Giresunspor maçlarından iki trübün tezahüratını da gelecek kuşaklara bir not olarak bırakmak istiyorum.

1- Amigo : çotanaklarrrrrr
Taraftarlar : Eyyyyyyyy
           Çotanaklarrrrr
           Eyyyyyyyyyy
Vur vur başına başına
Çivi gibi çivi gibi cak cak cak

2- Dağ gibi dağ gibi
   Dimdik dimdik
   ......spora cakcaz şimdik şimdik (Rakip takım)

Giresunca

A

Aba: Abla
Accuk: Azıcık
Akunduruk : Çam sakızı
Andır galsın: Olmaz olsun, uzak olsun, lanet olsun
Arkuru gitmek: Yandan gitmek
Ordan aarı gitmek: Ordan doğru gitmek
Avara: Boş gezen
Ayam: Hava, hava durumu
Aynı gelmek : Cevabı, karşılığı gelmek

B

Bacca: Bahçe
Bayak: Az önce
Bıldır: Geçen sene
Bitduma: Azıcık
Böce: Fasulye
Böön: Bugün
Buymak: Üşümek

C

Caranak: Gök gürültülü şiddetli yağmur
Cibban: Alkış
Cımbış: Eğlence
Cırıtta: Hamur kızartma
Cicik: Meme
Cimcik: Çimdik

Ç

Çangal: Fasulye sırığı
Yolda çatmak: Rastlamak
Çimmek: Yıkanmak
Çotanak: Daldaki üç ve daha fazla fındıklı tomar

D

Dadduk: Tatlı
Dastar: Kilim
Davun: Kötü, fena
Da, Dey ha: İşte orda
Düdek: Ham, olmamış meyve

E

Ecinni: Cin
Eğircek: Sivri dip ucu üzerinde döndürerek, elde yün ya da keçi kılından iplik elde edilen, ahşaptan yapılmış basit alet
Enük: Köpek yavrusu, enik
Essah: Doğru söz
Ey vermek: Ses vermek

F

Feşel: Yaramaz, huysuz (çocuklar için)
Fıraktı: Ağaçtan yapılma çit
Fışkı : Dışı, bok

G

Galiser: Şebinkarahisar
Gaybana: Hayırsız
Gayda: Müzik
Gerevü: Fındık dalını çekmeye yarar ağaç çengel
Girebi: Burunlu balta
Giresin: Giresun
Gopça: Düğme
Goşam : Avuç
Goya: Güya
Gübür : Küçük tozlar
Gücük ayı: Şubat

H

Hau: İşte o
Habu: İşte bu
Haccak: Güzel
Haçan: Madem, öyleyse
Harar: Şelek
Haşıl: Mısır yarması yemeği
Herg etmek: Tarlayı kazmak
Hütceten: Birden bire düşüp ölmek

I

Irgamak: Sallamak
Irganmak: Sallanmak
Işmar etmek: Göz ile işaret etmek

İ

İlenmek: Beddua etmek
İlistir: Metal süzgeç
İndema: iyice, iyicene
İskembi: Sandalye
İşlik : Gömlek

K

Kabcuk: Fındık kabuğu
Kelçük: Armut, elma gibi meyvelerin yenmeyen iç çekirdekli kısmı
Keyfanı: Yaşlı kadın
Kolan : Evde örülen, yük taşımada kullanılan, ince ve geniş urgan
Koruk : İçi oluşmamış, boş fındık
Külek: Ahşap fıçı
Küskü: Sepetle balık avlarken suyu, gölü karıştırmak için kullanılan uzun ağaç dalı

M

Macir: Göçmen
Mahna bulmak: Mazeret bulmak
Meci: İmece
Merek: Samanlık
Mudara: Güçsüz

N

Nebri: Gavur, müslüman olmayan

O

Obuz: Küçük dere
Okarı: Yukarı

Ö

Örüzger: Rüzgar

P

Paldır: Hayvan yiyeceği, yabanıl bitkiler
Peşkir: Havlu
Peştemal: Belden aşağı bağlanan kadın giysisi

S - Ş

Sayfan: Bahçelerde ağaç kulübe
Serenti: Ahşap tahıl ambarı
Sıbıç: Sebze ve meyve sapı
Sırgan: Isırgan otu
Sümüç: Baş parmak ile işaret parmak arası ölçü
Şelek: Özellikle fındık dalından yarma yöntemiyle elde edilen şeritlerle örülerek yapılan sırtta yük taşıma sepeti, harar
Şenlik: Mısır tarlasında sebze yetiştirmek için ayrılan bölüm


T

Talla: Tarla
Tallanın g.tü: Tarlanın sonu (aşağısı)
Tam : Ahır
Tivsi: Balık yavrusu
Töngel: Muşmula

U

U.: O, üçüncü tekil şahıs
Ula : Erkek kişi

V

Vazırama/vazırdama: Boş konuşma

Y

Yağlaş: Un, ısırgan lapası
Yennik: Hafif
Yunmak: Yıkanmak

Z

Zahra: Tahıl (mısır)
Zollu: Çok iyi, çok güzel